Tết Xíp Xí ở Đình Chu, Bản Chiềng (Phù Yên, Sơn La): Nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Thái

Tết Xíp Xí ở Đình Chu, Bản Chiềng (Phù Yên, Sơn La): Nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Thái

Cứ mỗi độ tháng 7 âm lịch về, khi những thửa ruộng bậc thang bắt đầu chuyển màu và công việc đồng áng tạm lắng xuống, đồng bào dân tộc Thái trắng tại Phù Yên, Sơn La lại rộn ràng chuẩn bị đón Tết Xíp xí. Đặc biệt, không khí lễ hội tại khu vực Đình Chu, Bản Chiềng (xã Phù Yên) luôn mang một sức hút kỳ lạ, trở thành điểm hẹn văn hóa không thể bỏ qua của người dân địa phương và du khách muôn phương.

1. Tết Xíp xí là gì và ý nghĩa đặc biệt của ngày lễ?

Trong tiếng Thái, “Xíp xí” có nghĩa là số 14. Tết Xíp xí được diễn ra duy nhất vào ngày 14 tháng 7 âm lịch hàng năm. Đây là một trong những nghi lễ truyền thống có từ lâu đời, gắn liền với đời sống tâm linh, nông nghiệp và đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Thái trắng.

Tết Xíp xí mang ý nghĩa đa chiều vô cùng sâu sắc:

• Tết của nông nghiệp: Là mốc thời gian đánh dấu việc đồng bào đã hoàn thành xong vụ cấy gặt, là lúc gia đình làm lễ “gác cày bừa” và cúng vía trâu bò – con vật kéo cày vất vả cùng gia chủ suốt vụ mùa.

• Tết tri ân tổ tiên: Là dịp để con cháu hướng về cội nguồn, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với ông bà, tổ tiên đã phù hộ cho gia đình mạnh khỏe, mùa màng bội thu.

• “Tết trẻ em”: Một nét cực kỳ nhân văn của Tết Xíp xí là sự quan tâm đặc biệt dành cho các bạn nhỏ. Vào ngày này, trẻ em được mua quần áo mới, nhận những phần quà bánh đầy ắp tình yêu thương từ người lớn để khích lệ các em chăm ngoan, học giỏi.

Với những giá trị văn hóa độc đáo và tính nhân văn sâu sắc, Nghi lễ “Tết Xíp xí” của đồng bào dân tộc Thái trắng Phù Yên đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

2. Không gian rộn ràng Tết Xíp xí tại Đình Chu, Bản Chiềng

Những năm gần đây, chính quyền và nhân dân xã Phù Yên thường xuyên tổ chức quy mô lớn Lễ hội Tết Xíp xí tại không gian linh thiêng Đình Chu, Bản Chiềng. Sự kiện không chỉ giữ gìn nghi thức truyền thống trong các gia đình mà còn mở rộng thành ngày hội văn hóa cộng đồng vô cùng sôi động.

Phần lễ trang nghiêm, thành kính

Phần lễ tại Đình Chu diễn ra trong không khí trang trọng với các nghi thức tâm linh truyền thống của đồng bào Thái:

• Lễ dâng hương tri ân tại di tích Đình Chu.

• Nghi thức cúng bản mường, cúng vía trâu và cúng tổ tiên do các thầy mo uy tín chủ trì.

• Phần rước lễ độc đáo, tái hiện trọn vẹn đời sống tín ngưỡng lâu đời của người Thái trắng Phù Yên.

Phần hội rực rỡ sắc màu văn hóa

Bước sang phần hội, Đình Chu và Bản Chiềng như bừng sáng trong tiếng chiêng, tiếng trống và những bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu. Du khách khi đến đây sẽ được hòa mình vào chuỗi hoạt động phong phú:

• Không gian ẩm thực đậm đà bản sắc: Các đội thi trình diễn mâm cỗ Tết Xíp xí với các món ăn không thể thiếu như thịt vịt (theo quan niệm người Thái, ăn thịt vịt vào ngày này để giải xui, cầu mong may mắn), xôi ngũ sắc, bánh ít uôi, cá nướng, rêu suối và các món măng rừng.

• Trình diễn nghề thủ công & trưng bày OCOP: Khám phá các gian hàng nông sản đặc trưng của Phù Yên và trải nghiệm cách dệt thổ cẩm, làm bánh truyền thống.

• Trò chơi dân gian và vòng xòe đoàn kết: Tham gia các trò chơi mang tính kết nối cộng đồng cao, thưởng thức các làn điệu dân ca, dân vũ ngọt ngào và cùng nhau nắm tay hòa vào vòng xòe Thái truyền thống miên man dưới bóng đa, mái đình.

  

  3. Sức sống mãnh liệt của di sản giữa lòng đại ngàn Tây Bắc

  Tết Xíp xí ở Đình Chu, Bản Chiềng không đơn thuần là một ngày hội ăn uống hay vui chơi, mà đó là sợi dây vô hình gắn kết cộng đồng, là niềm tự hào của đồng bào Thái trắng Phù Yên, Sơn La. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều đổi thay, nhịp sống hối hả hơn, nhưng cứ đến tháng 7 âm lịch, tiếng gọi của “Xíp xí” vẫn thôi thúc những người con xa quê trở về, thôi thúc du khách phương xa tìm đến để lắng nghe nhịp thở văn hóa truyền thống đang tuôn chảy mãnh liệt nơi núi rừng Tây Bắc.

  Nếu có dịp đến với Sơn La vào tháng 7 âm lịch này, hãy ghé thăm Đình Chu, Bản Chiềng (Phù Yên) để cùng ăn Tết Xíp xí, thưởng thức miếng thịt vịt thơm lừng, nhâm nhi chén rượu nồng và những điệu nhảy của những cô gái thái nhé.